Poniżej zebraliśmy najważniejsze wyjaśnienia dotyczące zasad przyznawania pomocy w ramach interwencji I.13.1 LEADER/RLKS (PS WPR 2023–2027), opracowane na podstawie oficjalnych wyjaśnień Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Instytucji Zarządzającej. Kliknij pytanie, aby zobaczyć odpowiedź. Materiał ma charakter pomocniczy — w sprawach spornych lub niestandardowych zachęcamy do kontaktu z naszym biurem:
Spis treści
- Małe gospodarstwo rolne, rolnik, miejsce zamieszkania, ubezpieczenia
- Przedsiębiorczość i rozwój pozarolniczych funkcji gospodarstw
- Operacje własne LGD
- Operacje realizowane w partnerstwie
- Projekty grantowe
- Pozostałe zagadnienia
Małe gospodarstwo rolne, rolnik, miejsce zamieszkania, ubezpieczenia
Jak liczyć powierzchnię „małego gospodarstwa rolnego", jeśli rolnik ma grunty w dwóch województwach?
Bierze się pod uwagę łączną powierzchnię wszystkich posiadanych gruntów rolnych (również dzierżawionych) i porównuje ją z progiem określonym przez LGD w regulaminie naboru — próg ten wynika ze średniej powierzchni gospodarstwa w danym województwie (lub w kraju, jeśli średnia wojewódzka jest niższa od krajowej), ustalonej dla 2023 r.
Czy dzierżawione grunty wliczają się do wielkości gospodarstwa?
Tak. Grunt wzięty w dzierżawę zwiększa powierzchnię gospodarstwa dzierżawcy na czas trwania umowy, a oddany w dzierżawę — zmniejsza powierzchnię gospodarstwa wydzierżawiającego. Każdą zmianę trzeba udokumentować (np. decyzją o płatnościach bezpośrednich, decyzją podatkową z gminy, umową dzierżawy).
Jak potwierdzić miejsce zamieszkania na obszarze objętym LSR?
Zaświadczeniem o zameldowaniu (stałym lub czasowym) wydanym nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku, a dla osób prowadzących działalność — wydrukiem z CEIDG. Dla osób prawnych/jednostek bez osobowości prawnej liczy się siedziba lub oddział na obszarze LSR (wydruk z CEIDG, wypis z KRS).
Czy w zakresie „rozwój DG" wystarczy samo miejsce zamieszkania na obszarze LSR?
Nie — konieczne jest też wykazanie miejsca wykonywania działalności gospodarczej na obszarze objętym LSR.
Jak weryfikuje się status małżonka rolnika lub domownika (przy staracie o pomoc na gospodarstwo agroturystyczne, zagrodę edukacyjną, gospodarstwo opiekuńcze)?
Małżonek: skrócony/zupełny odpis aktu małżeństwa z USC lub zaświadczenie z KRUS. Domownik: zaświadczenie z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W obu przypadkach dodatkowo wymagana jest decyzja o płatnościach bezpośrednich dla gospodarstwa, którego dotyczy wniosek.
Czy osoba w pełni ubezpieczona w KRUS musi dodatkowo zgłaszać się do ZUS?
Nie ma dodatkowego obowiązku wynikającego z samych wytycznych LEADER — obowiązek zmiany ubezpieczenia (jeśli w ogóle występuje) wynika wyłącznie z ogólnych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Szczegóły ustala KRUS indywidualnie.
Czy osoba zatrudniona na umowę o pracę (ubezpieczona z tego tytułu) musi dodatkowo zgłaszać się do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych przy zakładaniu działalności?
Nie — obowiązkowe ubezpieczenie z umowy o pracę wystarcza; dobrowolne ubezpieczenia społeczne dotyczą tylko osób, które nie mają obowiązkowego ubezpieczenia emerytalno-rentowego.
Czy rolnik ubezpieczony w KRUS, zakładający działalność pozarolniczą, może zostać w KRUS?
Co do zasady tak, pod pewnymi warunkami określonymi w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników — szczegóły warto zweryfikować bezpośrednio w KRUS.
Czy dodatkowe miejsce prowadzenia działalności (wpisane do CEIDG) jest akceptowane?
Tak, pod warunkiem że jest wpisane do CEIDG od co najmniej roku przed złożeniem wniosku i spełnia pozostałe warunki przyznania pomocy.
Przedsiębiorczość i rozwój pozarolniczych funkcji gospodarstw
Czy LGD może ogłosić jeden, wspólny nabór na „rozwój przedsiębiorczości" zamiast osobno na start i rozwój działalności?
Nie — nabory muszą być ogłaszane odrębnie dla każdego zakresu wsparcia (osobno start DG, osobno rozwój DG, i analogicznie dla gospodarstw agroturystycznych, zagród edukacyjnych, gospodarstw opiekuńczych, krótkich łańcuchów żywnościowych). Łącznie wyróżnia się 17 szczegółowych zakresów wsparcia.
Czy fundacja prowadząca działalność gospodarczą może uzyskać 100% dofinansowania na małą infrastrukturę publiczną?
Tak — jeśli jest organizacją pozarządową w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego (nie działa dla zysku, cały dochód przeznacza na cele statutowe), może otrzymać do 100% dofinansowania w tym zakresie, niezależnie od prowadzonej działalności gospodarczej.
Czy przy starcie gospodarstwa agroturystycznego/zagrody edukacyjnej/gospodarstwa opiekuńczego LGD sprawdza, czy wnioskodawca już wcześniej prowadził taką działalność?
Obecnie wytyczne tego nie wymagają wprost (w przeciwieństwie do startu DG), jednak trwają prace nad doprecyzowaniem tych zasad. W praktyce wnioskodawca figurujący już w CEIDG w danym zakresie nie może ubiegać się o „start", tylko o „rozwój".
W jakiej formie wypłacane są środki na start działalności (DG/GA/ZE)?
W formie ryczałtu, ustalanego na podstawie zatwierdzonego projektu budżetu operacji, pomnożonego przez wskaźnik intensywności pomocy. Operacja musi być zrealizowana w jednym etapie. Możliwa jest zaliczka do 50% przyznanej kwoty, jeśli wnioskowano o nią we wniosku.
Czy środki na start DG muszą być wydane wyłącznie na zakupy inwestycyjne?
Nie ma takiego ograniczenia — środki mogą być wydane zgodnie z zatwierdzonym budżetem operacji, z wyłączeniem kosztów niekwalifikowalnych określonych w wytycznych podstawowych.
Czy zawieszona działalność gospodarcza liczy się jako „prowadzenie działalności" (co wykluczałoby „start")?
Tak — zawieszenie to przerwa, a nie zakończenie działalności, więc nadal wyklucza to możliwość ubiegania się o wsparcie na „start".
Co oznacza obowiązek „bieżącego informowania o świadczonych usługach"?
Beneficjent musi aktywnie i regularnie promować swoją ofertę (np. przez stronę internetową, media społecznościowe, ulotki) oraz aktualizować informacje o niej — jednorazowa publikacja raz w roku nie wystarcza.
Czym jest gospodarstwo agroturystyczne w rozumieniu tych przepisów?
Definicja prawna nie istnieje wprost — w praktyce chodzi o wynajem pokoi, sprzedaż domowych posiłków i inne usługi związane z pobytem turystów w gospodarstwie rolnym, co zwalnia z obowiązku rejestracji w CEIDG (choć nadal wymaga zgłoszenia obiektu noclegowego do gminnej ewidencji oraz spełnienia wymogów sanitarnych i przeciwpożarowych).
Czy w ramach „start GA" można sfinansować sam wynajem pokoi, bez sprzedaży posiłków?
Tak, to dopuszczalne.
Czy w ramach „start GA" można sfinansować budowę nowego, całorocznego budynku na wynajem?
Tak, o ile budynek powstaje na terenie istniejącego gospodarstwa rolnego (dostosowanie gospodarstwa). Budowa obiektu poza terenem gospodarstwa rolnego nie kwalifikuje się do tego zakresu wsparcia.
Czy „start GA/ZE/GO" obejmuje też inwestycje infrastrukturalne (np. wiaty)?
Obecne przepisy budzą wątpliwości interpretacyjne w tej kwestii — trwają prace nad ich doprecyzowaniem, docelowo mają wprost dopuszczać inwestycje infrastrukturalne.
Czy wpis do CEIDG w innym zakresie wyklucza „start" zagrody edukacyjnej lub gospodarstwa opiekuńczego?
Nie — trzeba tylko dopisać nowy kod PKD odpowiadający nowemu zakresowi działalności.
Operacje własne LGD
Czy operacja własna LGD jest wybierana bez konkurencji z innymi wnioskami?
Nie — operacja własna konkuruje na tych samych zasadach co inne wnioski złożone w danym naborze i musi spełniać te same kryteria wyboru. Dodatkowo LGD musi wykazać, że taka operacja nie pokrywa się z zadaniami LGD realizowanymi w ramach zarządzania LSR (np. informowaniem czy animacją).
Operacje realizowane w partnerstwie
Czy limit kwoty pomocy (np. 500 tys. zł) dotyczy całej operacji partnerskiej, czy każdego partnera osobno?
Całej operacji — niezależnie od liczby partnerów. Partner wiodący (wskazany w umowie partnerstwa) składa jeden, wspólny wniosek i otrzymuje całą kwotę pomocy, którą następnie rozdziela pomiędzy partnerów zgodnie z zapisami umowy partnerstwa.
Czy partnerem w projekcie międzynarodowym może być zagraniczna LGD?
Tak. Każdy partner (polski i zagraniczny) korzysta ze wsparcia właściwego dla swojego kraju i musi spełniać warunki określone w przepisach swojego państwa.
Co jeśli LSR zakłada realizację „rozwoju DG" w partnerstwie, a wytyczne tego nie przewidują?
LGD jest zobowiązana realizować LSR zgodnie z aktualnymi wytycznymi — w takiej sytuacji zaleca się aktualizację zapisów LSR.
Kto może wchodzić w skład partnerstwa przy tworzeniu krótkich łańcuchów żywnościowych?
Wyłącznie rolnicy mający miejsce zamieszkania lub miejsce wykonywania działalności na obszarze objętym LSR.
Projekty grantowe
Czy grantobiorcą może być przedsiębiorca wpisany do CEIDG?
Tak — wytyczne nie zawierają zamkniętego katalogu grantobiorców; to LGD określa we wniosku, jaki rodzaj podmiotów może ubiegać się o dany grant.
Kiedy grantobiorca musi mieć nadany numer EP (ewidencji producentów)?
Najpóźniej na etapie zawierania umowy o powierzenie grantu.
Jak szczegółowo trzeba opisać zadania w projekcie grantowym?
Na tyle szczegółowo, by można było ocenić zasadność i racjonalność kosztów (np. samo „3 wydarzenia, min. 50 osób, koszt max. 10 tys." to zbyt mało informacji o sposobie realizacji).
Czy LGD może samodzielnie ustalić minimalną/maksymalną kwotę pojedynczego grantu?
Tak, w regulaminie naboru — w granicach ogólnych limitów: pomoc na cały projekt grantowy mieści się w przedziale 50 tys. – 500 tys. zł (lub 20 tys. – 500 tys. zł dla koncepcji inteligentnych wsi, gdzie pojedynczy grant na koncepcję wynosi 4 tys. zł).
Czy granty dla jednostek sektora finansów publicznych (JSFP) wliczają się w limit 40% środków LSR przeznaczonych dla JSFP?
Nie — w projekcie grantowym to LGD jest beneficjentem, a JSFP jedynie grantobiorcą, więc te kwoty nie pomniejszają limitu 40%.
Pozostałe zagadnienia
Jak LGD weryfikuje, czy wnioskodawca otrzymał już wcześniej pomoc z PROW 2014–2020 (poddziałania 6.2, 6.4, 4.2, 19.2)?
Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy zawartego we wniosku (checkbox), które następnie podlega dalszej weryfikacji przez Samorząd Województwa.
Czy nowo utworzone miejsca pracy (wskaźnik R.37) muszą być utrzymane przez cały okres trwałości projektu?
Tak — w zakresie „rozwój DG" beneficjent zobowiązuje się utrzymać zrealizowaną inwestycję (w tym miejsca pracy, jeśli zadeklarował ich utworzenie) przez co najmniej 3 lata od dnia wypłaty pomocy.
Czy zakup instrumentów muzycznych lub strojów ludowych to inwestycja produkcyjna czy nieprodukcyjna?
Nieprodukcyjna — możliwe jest więc dofinansowanie do 100% kosztów (dla beneficjentów innych niż JSFP). Obowiązuje wymóg utrzymania inwestycji przez min. 5 lat od wypłaty pomocy.
Co dokładnie oznacza „bez inwestycji infrastrukturalnych" w zakresie „poprawa dostępu do usług dla lokalnych społeczności"?
Dopuszczalne jest wyposażenie istniejącego już obiektu (np. świetlicy, przedszkola, boiska) oraz drobna infrastruktura ogólnodostępna (ławki, place zabaw, śmietniki) — wyłączone są natomiast większe inwestycje budowlane. Trwają prace nad doprecyzowaniem tego zapisu.
Czy dwóch różnych wnioskodawców może ubiegać się o wsparcie na operacje w tym samym gospodarstwie?
Tak, o ile są to komplementarne, uzupełniające się zakresy (np. jeden wnioskuje o rozwój gospodarstwa agroturystycznego, drugi o start zagrody edukacyjnej w tym samym miejscu).
Gdzie LGD musi wskazać elementy uznane za lokalne dziedzictwo kulturowe?
W treści Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR).
Czy istnieje ograniczenie wiekowe lub obywatelstwa dla wnioskodawców?
Obecnie wytyczne nie wykluczają obywateli spoza UE, choć rozważane jest zawężenie tego kręgu w przyszłości. Osoby niepełnoletnie mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych i mogą działać wyłącznie przez przedstawicieli ustawowych.
W jakich zakresach możliwe jest dofinansowanie do 100% kosztów kwalifikowalnych?
Dla operacji nieinwestycyjnych lub obejmujących inwestycje nieprodukcyjne (poza JSFP) — m.in. w zakresach: poprawa dostępu do usług lokalnych, poprawa dostępu do małej infrastruktury publicznej, kształtowanie świadomości obywatelskiej, włączenie społeczne, ochrona dziedzictwa kulturowego, przygotowanie projektów partnerskich, a także projekty grantowe LGD (w tym koncepcje inteligentnych wsi).
Materiał opracowany na podstawie oficjalnych wyjaśnień Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz ogólnodostępnych informacji o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023–2027. Ma charakter poglądowy i nie zastępuje obowiązujących wytycznych szczegółowych ani regulaminów naborów ogłaszanych przez Stowarzyszenie Wrota Wielkopolski.

BaranówGmina
BralinGmina
KępnoMiasto i Gmina
Łęka OpatowskaGmina
PerzówGmina
RychtalMiasto i Gmina
TrzcinicaGmina
Powiat Kępiński